کتاب علوم فنون ادبی 2 یازدهم مهروماه

بیشتر بخوانید

درس علوم و فنون ادبی یکی از درس‌های مهم رشته علوم انسانی است؛ درسی که برخلاف تصور بعضی از دانش‌آموزان، فقط با حفظ کردن مطالب نمی‌توان در آن به نتیجه مطلوب رسید. شناخت آرایه‌های ادبی، درک وزن و پایه‌های آوایی، تشخیص ویژگی‌های ادبی متن و شعر و توانایی تحلیل بیت‌ها، همگی نیاز به آموزش درست و تمرین مداوم دارند.

به همین دلیل انتخاب یک منبع کمک‌آموزشی مناسب برای علوم و فنون ادبی یازدهم می‌تواند از همان سال یازدهم، پایه دانش‌آموز را برای سال دوازدهم و در نهایت کنکور تقویت کند.

کتاب علوم و فنون ادبی یازدهم با رویکردی آموزشی و کنکوری طراحی شده و در کنار توضیح مباحث، مجموعه‌ای از تست‌ها و تمرین‌های چهارگزینه‌ای را در اختیار دانش‌آموز قرار می‌دهد. وجود بخش‌هایی مانند «کنکور باکس»، «نکته» و «تذکر» نیز نشان می‌دهد که کتاب تنها به آموزش مطالب کتاب درسی اکتفا نکرده و نگاه آن به فضای تست و کنکور نیز جدی است.

ساختار کتاب

محتوای کتاب مطابق مباحث علوم و فنون ادبی پایه یازدهم تنظیم شده و بخش‌های مختلف این درس را پوشش می‌دهد. یکی از موضوعات مهم کتاب، پایه‌های آوایی است که در مباحث مربوط به وزن و موسیقی شعر اهمیت زیادی دارد.

در کنار آن، مباحث مربوط به آرایه‌های ادبی نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند. دانش‌آموز در جریان مطالعه با آرایه‌هایی مانند استعاره، واج‌آرایی و سجع روبه‌رو می‌شود و علاوه بر تعریف و توضیح آن‌ها، نمونه‌هایی از کاربرد این آرایه‌ها در شعر و نثر را بررسی می‌کند.

این شیوه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در سوالات علوم و فنون، صرفاً دانستن تعریف یک آرایه کافی نیست. دانش‌آموز باید بتواند آن را در یک بیت یا عبارت تشخیص دهد و میان آرایه‌های مشابه تفاوت قائل شود.

ویژگی های کتاب

یکی از ویژگی‌های قابل توجه این کتاب، ترکیب آموزش با تست و تمرین است. یعنی دانش‌آموز پس از یادگیری یک مبحث، بلافاصله با سوالاتی مواجه می‌شود که همان موضوع را از زوایای مختلف بررسی می‌کنند.

در قسمت‌های مختلف کتاب، کادرهایی با عنوان «نکته» و «تذکر» قرار گرفته‌اند. این بخش‌ها برای مطالبی کاربرد دارند که احتمال دارد در زمان تست‌زنی باعث اشتباه دانش‌آموز شوند یا نیاز به توجه بیشتری داشته باشند.

برای مثال در مباحث آرایه‌های ادبی، ممکن است یک بیت چند ویژگی ادبی داشته باشد و دانش‌آموز تنها یکی از آن‌ها را تشخیص دهد. توجه به نکات و تذکرهای کتاب می‌تواند به مرور باعث شود دانش‌آموز هنگام مواجهه با سوال، دقیق‌تر به تمام اجزای بیت نگاه کند.

«کنکور باکس» چه کاربردی دارد؟

یکی از بخش‌هایی که به فضای کنکوری کتاب کمک می‌کند، کنکور باکس است. قرار گرفتن این بخش در کنار آموزش باعث می‌شود دانش‌آموز از همان پایه یازدهم با نوع نگاه طراح سوال در کنکور آشنا شود.

علوم و فنون ادبی در کنکور معمولاً سوالاتی دارد که نیازمند ترکیب چند مهارت هستند. ممکن است یک سوال در ظاهر درباره یک بیت باشد، اما برای پاسخ دادن به آن لازم باشد دانش‌آموز وزن، آرایه، مفهوم یا ویژگی ادبی متن را همزمان بررسی کند.

بنابراین مطالعه تست‌های کنکوری در کنار آموزش، به دانش‌آموز کمک می‌کند صرفاً به حفظ تعاریف اکتفا نکند و نحوه استفاده از مطالب را در سوال واقعی یاد بگیرد .

تست های کتاب

یکی از بخش‌های مهم کتاب، مجموعه پرسش‌های چهارگزینه‌ای آن است. تست‌ها در بخش‌های مختلف و پس از ارائه مباحث آموزشی قرار گرفته‌اند تا دانش‌آموز بتواند بلافاصله آموخته‌های خود را محک بزند.

تنوع سوالات نیز اهمیت زیادی دارد. در کنار پرسش‌های چهارگزینه‌ای، نمونه‌هایی از سوالات درست و نادرست و تمرین‌های مختلف نیز دیده می‌شود. این تنوع باعث می‌شود فرآیند یادگیری از حالت یکنواخت خارج شود.

در بخش آرایه‌های ادبی، برای نمونه، دانش‌آموز با سوالاتی مواجه می‌شود که نیازمند بررسی بیت و تشخیص آرایه موجود در آن هستند. در مباحث مربوط به پایه‌های آوایی نیز سوالات به شکلی طراحی شده‌اند که دانش‌آموز بتواند آموخته‌های خود را در قالب تمرین به کار ببرد.

آموزش آرایه‌های ادبی در کتاب

آرایه‌های ادبی یکی از قسمت‌هایی است که بسیاری از دانش‌آموزان در آن با مشکل مواجه می‌شوند. دلیل اصلی هم این است که مرز میان برخی آرایه‌ها در سوالات تستی همیشه به اندازه تعریف کتاب درسی واضح نیست.

در این کتاب تلاش شده آرایه‌هایی مانند استعاره، واج‌آرایی و سجع همراه با مثال و تمرین آموزش داده شوند.

برای یادگیری بهتر آرایه‌ها، توصیه می‌شود دانش‌آموز ابتدا مفهوم و ویژگی‌های هر آرایه را مطالعه کند و سپس سراغ تست‌ها برود. در مرحله بعد نیز بهتر است تست‌های اشتباه یا شک‌دار دوباره بررسی شوند. این روش باعث می‌شود به‌مرور تشخیص آرایه‌ها برای دانش‌آموز سریع‌تر و دقیق‌تر شود.

پایه‌های آوایی؛ بخشی که نیاز به تمرین دارد

مباحث مربوط به پایه‌های آوایی و وزن شعر از قسمت‌هایی هستند که مطالعه صرفاً تئوری برای یادگیری آن‌ها کافی نیست.

دانش‌آموز باید بعد از یادگیری مفهوم، نمونه‌های مختلف را بررسی کند و با حل سوال‌های متعدد، مهارت خود را افزایش دهد. وجود توضیحات آموزشی و تست‌های مرتبط در این کتاب می‌تواند برای دانش‌آموزانی که در این بخش ضعف دارند مفید باشد.

بهتر است مباحث پایه‌های آوایی در چند مرحله مطالعه شوند و دانش‌آموز تلاش نکند تمام جزئیات را در یک جلسه یاد بگیرد. مرور فاصله‌دار و حل تست‌های متنوع، در این بخش نتیجه بهتری خواهد داشت .

پاسخ به سوالات؛ فقط به گزینه صحیح اکتفا نکنید

یکی از اشتباهات رایج در مطالعه کتاب‌های تستی این است که دانش‌آموز پس از حل سوال، فقط گزینه صحیح را بررسی می‌کند و سراغ سوال بعدی می‌رود.

در درس علوم و فنون ادبی، بررسی علت درست یا غلط بودن گزینه‌ها اهمیت زیادی دارد. ممکن است دانش‌آموز به‌صورت اتفاقی به پاسخ درست رسیده باشد، اما هنوز دلیل آن را به‌خوبی نداند.

به همین دلیل بهتر است پس از هر تست، مخصوصاً تست‌های دشوار یا اشتباه، نکته مربوط به آن در ذهن تثبیت شود. بخش‌های «نکته» و «تذکر» کتاب نیز در همین مسیر می‌توانند به مرور سریع مطالب مهم کمک کنند.

این کتاب برای چه دانش‌آموزانی مناسب است؟

کتاب علوم و فنون ادبی یازدهم را می‌توان برای گروه‌های مختلفی از دانش‌آموزان در نظر گرفت.

دانش‌آموزان پایه یازدهم

اگر در سال یازدهم تحصیل می‌کنید و می‌خواهید علوم و فنون را همزمان با مدرسه یاد بگیرید، ساختار درس‌محور کتاب می‌تواند برایتان مناسب باشد.

دانش‌آموزان کنکوری

وجود تست‌های چهارگزینه‌ای و بخش «کنکور باکس» باعث شده کتاب برای دانش‌آموزانی که از همین سال به فکر کنکور هستند نیز کاربرد داشته باشد.

دانش‌آموزان علاقه‌مند به ادبیات

اگر به شعر و ادبیات فارسی علاقه دارید و می‌خواهید درک دقیق‌تری از آرایه‌ها، وزن و ساختارهای ادبی داشته باشید، تمرین‌های کتاب می‌توانند زمینه مناسبی برای مطالعه بیشتر فراهم کنند.

البته برای دانش‌آموزی که پایه بسیار ضعیفی دارد، بهتر است مطالعه این کتاب همراه با آموزش دبیر یا یک منبع آموزشی پایه انجام شود و انتظار نداشته باشد صرفاً با حل تست، تمام مباحث را از صفر یاد بگیرد.

بهترین روش مطالعه کتاب علوم و فنون ادبی یازدهم

برای استفاده بهتر از این کتاب، مطالعه را می‌توان در سه مرحله انجام داد.

در مرحله اول، آموزش مبحث را با دقت بخوانید و نکات مهم را مشخص کنید. در این مرحله سرعت مطالعه اهمیت چندانی ندارد و هدف، فهمیدن مطلب است.

در مرحله دوم، سراغ تست‌های همان مبحث بروید. ابتدا سوالات را بدون نگاه کردن به پاسخ حل کنید و سوالاتی را که در آن‌ها شک داشته‌اید علامت بزنید.

در مرحله سوم، پاسخ‌ها را بررسی کنید. تست‌های اشتباه و شک‌دار اهمیت بیشتری دارند و بهتر است نکته آن‌ها یادداشت یا علامت‌گذاری شود.

در هفته‌های بعد نیز همین مباحث را دوباره مرور کنید. علوم و فنون ادبی درسی نیست که با یک بار مطالعه به تسلط کامل برسید؛ تکرار و مرور نقش مهمی در تثبیت مطالب دارد .

 آیا کتاب برای کنکور مناسب است ؟

با توجه به ساختار آموزشی، وجود تست‌های چهارگزینه‌ای و بخش «کنکور باکس»، این کتاب می‌تواند یکی از منابع مناسب برای شروع مطالعه کنکوری علوم و فنون ادبی از پایه یازدهم باشد.

با این حال، انتخاب منبع باید با سطح علمی دانش‌آموز هماهنگ باشد. اگر دانش‌آموزی هنوز مفاهیم پایه را به‌خوبی یاد نگرفته، بهتر است ابتدا روی آموزش و فهم مطالب تمرکز کند و سپس تعداد تست‌ها را افزایش دهد.

در مقابل، دانش‌آموزانی که پایه مناسبی دارند می‌توانند از تست‌های کتاب برای افزایش سرعت، دقت و مهارت تحلیل سوال استفاده کنند .

جمع بندی

علوم و فنون ادبی از آن دسته درس‌هایی است که نتیجه گرفتن در آن به مطالعه مستمر و تمرین وابسته است. داشتن یک منبع منظم که آموزش، نکات مهم و تست را در کنار یکدیگر قرار دهد، می‌تواند مسیر مطالعه را ساده‌تر کند.

کتاب علوم و فنون ادبی یازدهم با پوشش مباحث مهمی مانند پایه‌های آوایی و آرایه‌های ادبی، استفاده از بخش‌هایی مانند «کنکور باکس»، «نکته» و «تذکر» و ارائه تست‌های چهارگزینه‌ای، بیشتر برای دانش‌آموزانی طراحی شده که علاوه بر یادگیری مباحث یازدهم، از همین حالا به آمادگی کنکور نیز فکر می‌کنند.

نکته مهم این است که صرفاً خرید کتاب نمی‌تواند باعث افزایش درصد شود. نتیجه زمانی به دست می‌آید که دانش‌آموز آموزش را جدی بگیرد، تست‌ها را با برنامه حل کند، اشتباهات خود را بررسی کند و مرورهای منظم داشته باشد. اگر این کتاب در کنار یک برنامه مطالعاتی منظم استفاده شود، می‌تواند به تقویت پایه علوم و فنون ادبی یازدهم و آماده شدن برای تست‌های کنکوری کمک کند.

نویسنده : سیده مهشید زین الدین | کارآموز وکالت