مرحله اول؛ دور اول مطالعه
در دور اول، هدف نباید حفظ کردن صددرصدی تمام جزئیات باشد.
هدف اصلی باید این باشد که یک تصویر کلی و منظم از مباحث تمام دروس به دست بیاورید.
در این مرحله بهتر است وسواس بیش از حد روی یک مبحث نداشته باشید. اگر برای یک فصل چند روز بیشتر از برنامه زمان بگذارید، ممکن است در ادامه برنامه شما بههم بریزد.
مرحله دوم؛ مطالعه عمیقتر و تستمحور
در دور دوم، مطالعه باید جدیتر شود. در این مرحله علاوه بر مرور مطالب، تعداد بیشتری تست حل میکنید و نقاط ضعف خودتان را پیدا میکنید . به نظر من در این مرحله باید یک فهرست از مباحثی که در آنها مشکل دارید داشته باشید. مثلاً اگر در یک مبحث خاص از مدنی مرتباً تست اشتباه میزنید، آن مبحث باید در برنامه مرور شما قرار بگیرد.
مرحله سوم؛ مرور و تثبیت
در مرحله سوم دیگر قرار نیست تمام کتاب را از ابتدا تا انتها با همان سرعت دور اول بخوانید. اینجا باید روی مطالب مهم، نکات فرّار، اشتباهات تستی و مباحثی که احتمال فراموشی آنها بیشتر است تمرکز کنید. مرور فاصلهدار در این مرحله اهمیت زیادی دارد.
به جای اینکه یک مطلب را یک روز چند بار بخوانید و بعد برای چند هفته سراغش نروید، بهتر است آن را در فاصلههای زمانی مختلف مرور کنید.
آیا باید هر روز همه دروس را بخوانیم؟
به نظر من لزوماً نه.
یکی از روشهایی که میتواند باعث خستگی شود این است که داوطلب بخواهد هر روز تمام مواد امتحانی را مطالعه کند. بهتر است دروس را به شکل ترکیبی در برنامه قرار دهید. مثلاً در یک روز، یک درس اصلی و سنگینتر را در کنار یک یا دو درس سبکتر قرار دهید. این کار باعث میشود مطالعه یکنواخت نشود و ذهن شما نیز فرصت بازیابی داشته باشد. نکته مهم این است که در برنامه هفتگی، هیچ درسی نباید برای مدت طولانی حذف شود. ممکن است یک درس را کمتر بخوانید، اما حذف کامل آن برای چند هفته میتواند باعث فراموشی مطالب شود.
منابع آزمون وکالت
حالا میرسیم به بخش مورد علاقه بسیاری از داوطلبان؛ یعنی منابع.
من در مسیر آمادگی برای آزمون وکالت ۱۴۰۳ از منابع زیر استفاده کردم:
حقوق مدنی: مدنی دو جلدی دکتر محمد مهدی توکلی + و برای تست کتاب دکتر مجید قربانیلاچوانی
حقوق تجارت: تجارت دو جلدی دکتر محمد مهدی توکلی +و برای تست کتاب دکتر مجید قربانیلاچوانی
آیین دادرسی مدنی: آیین دادرسی مدنی دو جلدی دکتر محمد مهدی توکلی + و برای تست کتاب دکتر رحمان عمروانی
متون فقه: کتاب دکتر محسن سینجلی ( لازم به ذکر هست که من برای این کتاب بصورت جداگانه کتاب تست تهیه نکردم و انتهای این کتاب تست های مربوط به هر مبحث وجود دارد که تست های بسیار مفید و آزمونی هست که به یاد دارم اکثر سوالات آزمون هم شبیه ساز به همین تست ها بود . اما اگر مجموعه گسترده ای تست نیاز دارید به دلیل حجم اندک تست ها در این کتاب باید کتابی جداگانه تهیه کنید . )
آیین دادرسی کیفری: کتاب شرح آزمونی احمد غفوری +کتاب تست احمد غفوری
جزای عمومی و اختصاصی : کتاب شرح آزمون قانون مجازات اسلامی احمد غفوری + کتاب تست چهارگزینه ای احمد غفوری
حقوق اساسی: صرفا قانون مطالعه کردم + تست های موجود در آزمون های سال پیش را زدم.
حقوق ثبت: صرفا قانون مطالعه کردم + تست های موجود در آزمون های سال پیش را زدم.
اصول فقه: کتاب اصول فقه به روش ساده دو جلدی سمیرا سید محمدی -وکیل پایه یک دادگستری
البته تأکید میکنم که این فهرست، منابعی است که من شخصاً با آنها مطالعه کردم و قرار نیست برای همه داوطلبان یک نسخه واحد باشد. منابع و حتی محدوده مطالعاتی آزمونها ممکن است در سالهای مختلف تغییر کند؛ بنابراین داوطلب باید حتماً دفترچه و منابع رسمی همان آزمونی را که قصد شرکت در آن را دارد بررسی کند.
حقوق مدنی؛ دکتر توکلی و تست دکتر قربانی
حقوق مدنی برای من از آن دسته درسهایی بود که نیاز به مطالعه دقیق و تستزنی مستمر داشت. برای مطالعه مدنی از کتاب دو جلدی توکلی استفاده کردم و در کنار آن سراغ تست قربانی رفتم . به نظرم در مدنی نمیتوان فقط به حفظ کردن مواد اکتفا کرد. باید ارتباط میان مواد و قوانین مختلف را متوجه شوید و استباط بالایی پیدا کنید .
پیشنهاد من این است که در مدنی، هنگام مطالعه به استثنائات، شروط، تفاوت مفاهیم نزدیک به یکدیگر و ارتباط مواد توجه ویژهای داشته باشید.
حقوق تجارت؛ مطالعه مفهومی در کنار تست
برای تجارت نیز از تجارت دو جلدی دکتر توکلی و تست دکتر قربانی استفاده کردم.
تجارت از آن درسهایی است که ممکن است در نگاه اول حجم مطالب آن کمی سنگین به نظر برسد؛ اما اگر مباحث را منظم و دستهبندیشده مطالعه کنید، قابل مدیریتتر میشود. در این درس، قانونخوانی و تستزنی را در کنار هم پیش میبردم . بهخصوص در مباحثی که چند نهاد یا مفهوم حقوقی به یکدیگر نزدیک هستند، تستها کمک میکنند تفاوتها بهتر در ذهن تثبیت شوند.
آیین دادرسی مدنی؛دکتر توکلی و تست دکتر عمروانی
برای آیین دادرسی مدنی از کتاب دو جلدی توکلی و تست عمروانی استفاده کردم. در آیین دادرسی مدنی، به نظر من یکی از مهمترین نکات، توجه به جزئیات و ترتیب مراحل است . بعضی از سؤالات این درس ممکن است روی یک عبارت، مهلت، شرایط یا تفاوت میان دو وضعیت حقوقی تمرکز داشته باشند. بنابراین توصیه من این است که در مطالعه این درس، صرفاً مفهوم کلی را یاد نگیرید؛ بلکه جزئیات قانونی را هم جدی بگیرید. در کنار مطالعه، تستهای متنوع باعث میشوند ذهن شما با نحوه طرح سؤال از مباحث آیین دادرسی آشنا شود.
متون فقه؛ منبع دکتر محسن سینجلی
در این درس، به نظر من تکرار و مرور اهمیت زیادی دارد. اگر مطالب را فقط یکبار بخوانید و برای مدت طولانی کنار بگذارید، احتمال فراموشی بالاست. بنابراین بهتر است متون فقه در برنامه مرور هفتگی قرار داشته باشد و مطالب به صورت مستمر تکرار شوند.
حقوق جزا و آیین دادرسی کیفری؛ جناب احمد غفوری
در این دروس، توجه به تفاوت مفاهیم و جزئیات قانونی اهمیت بسیار زیادی دارد. در کنار آن، تستزنی کمک میکرد مطالب از حالت صرفاً تئوری خارج شوند. به نظرم یکی از اشتباهات داوطلبان در این دروس این است که تصور میکنند با یک بار خواندن درسنامه، همه مطالب در ذهن باقی میماند؛ در حالی که مرور و تستزنی برای تثبیت آنها ضروری است.
حقوق اساسی و ثبت؛ قانون را جدی بگیرید
برای حقوق اساسی و ثبت، من بیشتر روی خود قانون تکیه کردم. به نظرم در دروسی که بخش قابل توجهی از سؤالها مستقیماً به متن قانون و جزئیات آن وابسته است و نص محور است قانونخوانی نباید به حاشیه برود.
خواندن قانون ممکن است در ابتدا خشک و خستهکننده به نظر برسد، اما وقتی تستها را کنار آن قرار میدهید، متوجه میشوید که بسیاری از جزئیات کوچک میتوانند اهمیت زیادی داشته باشند.
اصول فقه؛ وکیل پایه یک دادگستری سمیرا سید محمدی
در اصول فقه، اگر پایه مفهومی مناسبی ایجاد نشود، حفظ کردن مطالب به تنهایی چندان کمککننده نیست.بنابراین پیشنهاد من این است که ابتدا مفهوم هر مبحث را بفهمید و بعد با تست و مرور، مطالب را تثبیت کنید. این درس شاید در مقایسه با برخی دروس حجم کمتری داشته باشد، اما نباید به دلیل ضریب یا تعداد مباحث، آن را تا روزهای پایانی کنار گذاشت.
روزانه چند ساعت برای آزمون وکالت درس بخوانیم؟
این سؤال را خیلی از داوطلبان از من میپرسند. پاسخ من این است: یک عدد ثابت برای همه وجود ندارد.
ممکن است یک نفر با ۶ ساعت مطالعه مفید نتیجه بسیار خوبی بگیرد و فرد دیگری با ۱۰ ساعت مطالعه، بازدهی پایینتری داشته باشد. آنچه اهمیت دارد، «مطالعه مفید» است نه صرفاً تعداد ساعاتی که کتاب جلوی شما باز بوده است. من ترجیح میدهم داوطلب به جای اینکه بگوید:
«امروز ۱۲ ساعت درس خواندم» بتواند دقیقاً بگوید:
«امروز چه مباحثی را خواندم، چند تست زدم، چه اشتباهاتی داشتم و چه چیزهایی را مرور کردم.» این نوع نگاه، مطالعه را از یک فعالیت صرفاً زمانمحور به یک فرآیند نتیجهمحور تبدیل میکند.
تستزنی را به ماه آخر موکول نکنید
یکی از توصیههای جدی من به داوطلبان این است که تست را از برنامه مطالعه حذف نکنند. تستزنی فقط برای سنجش نهایی نیست. تست، خودش یک ابزار آموزشی است. حتی اگر در ابتدای مسیر درصدهای خوبی نمیزنید، ناامید نشوید. تستهای اشتباه میتوانند دقیقاً به شما نشان دهند که کدام قسمت نیاز به مطالعه مجدد دارد. به مرور، یک دفتر یا فایل از اشتباهات مهم خودتان داشته باشید.
لازم نیست تمام تستهای غلط را دوباره بنویسید؛ فقط نکاتی را ثبت کنید که احتمال دارد دوباره در آنها اشتباه کنید.
ماههای پایانی؛ زمان یادگیری مطالب جدید یا مرور؟
در ماههای پایانی، به نظر من اولویت باید از «مطالعه گسترده» به سمت مرور، تست و آزمون جامع حرکت کند. اگر هنوز بخشی از منابع را نخواندهاید، نباید صرفاً به دلیل نزدیک شدن آزمون دچار اضطراب شوید و همه برنامه را کنار بگذارید . در این مرحله باید هوشمندانهتر عمل کنید. مباحث مهمتر، نقاط ضعف شخصی، تستهای پرتکرار و قوانین مهم باید در اولویت قرار بگیرند. همچنین حل آزمونهای جامع باعث میشود با مدیریت زمان و شرایط واقعی آزمون بیشتر آشنا شوید.
یک نکته مهم💥
دنبال جمع کردن منابع نباشید؛ دنبال تمام کردن منابع باشید. گاهی داوطلب چندین کتاب برای یک درس تهیه میکند، اما هیچکدام را به شکل کامل و اصولی مطالعه نمیکند.
من در مسیر خودم تلاش کردم تعداد منابع را کنترل کنم و همان منابعی را که انتخاب کرده بودم، چند مرحله مطالعه و تستزنی کنم.
به نظر من یک منبع که چند بار با دقت مطالعه شده و تستهای آن تحلیل شده، ارزش بیشتری از چند منبعی دارد که فقط ورق زده شدهاند و یک موضوع خیلی مهم تر این است که اگر زمان شما کوتاه است بهتر از ابتدا نکات مهمتر را مطالعه کنید و لزوما به این معنا نیست که اگر شما تمام کتاب یا مطالب را بخوانید صرفا موفق میشود ، بلکه باید هوشمندانه انتخاب کنید و با بررسی آزمون های سال گذشته بدانید چه مبحثی مورد توجه طراحان سوال قرار میگیرد و از اهمیت بالاتری برخوردار است .
اگر امروز دوباره بخواهم برای آزمون وکالت شروع کنم…
اگر بخواهم تجربه خودم را در چند جمله خلاصه کنم، مسیر را اینطور میچینم:
اول قانون و مفاهیم → بعد تست → سپس تحلیل تست → مرور → تست مجدد → آزمون جامع
و این چرخه را تا روز آزمون ادامه میدهم. در این مسیر قرار نیست هر روز عالی باشید. قرار نیست هیچ روزی خسته نشوید یا هیچ تستی را اشتباه نزنید. آنچه اهمیت دارد این است که برنامه شما بعد از یک روز ضعیف متوقف نشود. آزمون وکالت یک مسیر طولانی است و قبولی در آن بیشتر از آنکه به یک دوره مطالعه فشرده وابسته باشد، به استمرار و کیفیت مطالعه وابسته است.
سخن آخر
من هم زمانی در جایگاهی بودم که سؤالات زیادی درباره منابع، روش مطالعه و نحوه برنامهریزی داشتم.
اینکه چه کتابی بخوانم؟
از کدام درس شروع کنم؟
روزانه چند ساعت مطالعه داشته باشم؟
چطور تست بزنم؟
چطور مطالب را فراموش نکنم؟
و شاید مهمتر از همه:
آیا واقعاً میتوانم قبول شوم؟
امروز که مسیر آزمون را پشت سر گذاشتهام و به عنوان کارآموز وکالت این تجربه را مرور میکنم، فکر میکنم پاسخ بسیاری از این سؤالها در یک کلمه خلاصه میشود: استمرار…
منابع خوب مهماند، برنامهریزی مهم است، تستزنی مهم است، اما هیچکدام بدون استمرار نتیجه مطلوب را تضمین نمیکنند.
اگر تصمیم گرفتهاید در آزمون وکالت شرکت کنید، قبل از هر چیز هدف خودتان را مشخص کنید، منابع را با دقت انتخاب کنید، یک برنامه قابل اجرا داشته باشید و مهمتر از همه، به برنامهای که برای خودتان نوشتهاید وفادار بمانید.
این مقاله تجربه شخصی من از مسیر قبولی در آزمون وکالت ۱۴۰۳ و منابعی است که خودم استفاده کردم؛ امیدوارم برای داوطلبانی که امروز در ابتدای این مسیر ایستادهاند، به جای یک فهرست ساده از کتابها، یک نقشه راه عملی و قابل استفاده باشد.
🖋️سیده مهشید زینالدین
عضو رسمی مرکز وکلای قوه قضاییه
کارآموز وکالت
چقدر کاربردی و عالی ممنون